Kannada Medium | How Do Organisms Reproduce | Notes

ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ?

HOW DO ORGANISMS REPRODUCE?

10ನೇ ತರಗತಿ – ವಿಜ್ಞಾನ | ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

MG SCHOOL SCIENCE

📘 ಅಧ್ಯಾಯದ ಕಲಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಅಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು.
• ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಮಾನವನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು.

📑 ವಿಷಯ ಸೂಚಿ

1. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಪರಿಚಯ
2. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವ
3. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
4. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿಧಾನಗಳು
5. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
6. ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
7. ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
8. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ನಿಷೇಚನ
9. ಮಾನವನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
10. ಪುರುಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
11. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
12. ನಿಷೇಚನ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆ
13. ಋತುಚಕ್ರ
14. ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳು
15. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
16. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
17. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
18. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಪರಿಚಯ (Introduction)

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (Reproduction): ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಹೊಸ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿಧಗಳು

ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ	ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕ ಜೀವಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಲಿಂಗಗಳ ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.	ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಂತತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತದ್ರೂಪಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.	ಸಂತತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

2. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವ

• ಜಾತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
• ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಜೀವಿಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಒಂದು ಜೀವಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಳಿವಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಜಾತಿಯ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

3. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (Asexual Reproduction)

ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕ ಜೀವಿಯಿಂದ ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕ ಜೀವಿ ಮಾತ್ರ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸಂತತಿಗಳು ಪೋಷಕ ಜೀವಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ.

ಪೋಷಕ ಜೀವಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಹೋಲುವ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಕ್ಲೋನ್‌ಗಳು (Clones) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ DNA ನಕಲು ಮಾಡುವಾಗ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

4. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿಧಾನಗಳು

1. ದ್ವಿವಿಭಜನೆ (Binary Fission)

ಒಂದು ಜೀವಕೋಶವು ಎರಡು ಸಮಾನ ಮಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ದ್ವಿವಿಭಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಅಮೀಬಾ (Amoeba), ಪ್ಯಾರಮೀಸಿಯಂ (Paramecium).

ಒಂದು ಪೋಷಕ ಕೋಶ → ಎರಡು ಮಗಳ ಕೋಶಗಳು

2. ಬಹುವಿಭಜನೆ (Multiple Fission)

ಒಂದು ಪೋಷಕ ಕೋಶದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ನಂತರ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಜೀವಕೋಶಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ (Plasmodium).

3. ಮೊಗ್ಗುವಿಕೆ (Budding)

ಪೋಷಕ ಜೀವಿಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಮೊಗ್ಗು ಉಂಟಾಗಿ, ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೊಸ ಜೀವಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಹೈಡ್ರಾ (Hydra), ಈಸ್ಟ್ (Yeast).

4. ತುಂಡಾಗುವಿಕೆ (Fragmentation)

ಜೀವಿಯ ದೇಹವು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ, ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತುಂಡಿನಿಂದ ಹೊಸ ಜೀವಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಸ್ಪೈರೋಗೈರಾ (Spirogyra).

5. ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ (Regeneration)

ಜೀವಿಯ ದೇಹದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗದಿಂದ ಹೊಸ ಜೀವಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಪ್ಲಾನೇರಿಯಾ (Planaria).

ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇಹದ ದುರಸ್ತಿ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಪ್ಲಾನೇರಿಯಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

6. ಬೀಜಾಣು ರಚನೆ (Spore Formation)

ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಬೀಜಾಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಾಣುಗಳು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ರೈಜೋಪಸ್ (Rhizopus) – ಬ್ರೆಡ್ ಅಚ್ಚು.

• ಬೀಜಾಣುಗಳು ದಪ್ಪವಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

5. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (Vegetative Propagation)

ಸಸ್ಯದ ಬೇರು, ಕಾಂಡ ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳಂತಹ ಸಸ್ಯಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ಸಸ್ಯದ ಭಾಗ	ಉದಾಹರಣೆ
ಕಾಂಡ	ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಶುಂಠಿ, ಕಬ್ಬು
ಬೇರು	ಗೆಣಸು, ಡೇಲಿಯಾ
ಎಲೆ	ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್

ಕೃತಕ ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಿಧಾನಗಳು

• ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ (Cutting): ಕಾಂಡದ ತುಂಡನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಬೆಳೆಸುವುದು. ಉದಾ: ಗುಲಾಬಿ, ದಾಸವಾಳ.
• ಲೇಯರಿಂಗ್ (Layering): ಕೊಂಬೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೆಡುವುದು.
• ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ (Grafting): ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಕಾಂಡದ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಸಸ್ಯದ ಬೇರಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವುದು.
• ಅಂಗಾಂಶ ಕೃಷಿ (Tissue Culture): ಸಸ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಾಂಶದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.

ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲಗಳು

• ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
• ಬೀಜರಹಿತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಬಹುದು.
• ಪೋಷಕ ಸಸ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.
• ಸಸ್ಯಗಳು ಬೇಗ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ನೀಡಬಹುದು.

6. ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ (Sexual Reproduction)

ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹೊಸ ಜೀವಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳು

• ಗ್ಯಾಮೀಟ್ (Gamete): ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವಕೋಶ.
• ವೀರ್ಯಾಣು (Sperm): ಗಂಡು ಗ್ಯಾಮೀಟ್.
• ಅಂಡಾಣು (Ovum): ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್.
• ನಿಷೇಚನ (Fertilisation): ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗ.
• ಯುಗ್ಮಜ (Zygote): ನಿಷೇಚನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಕೋಶ.

ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವ

• ಸಂತತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
• ವಿಕಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

7. ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ

ಹೂವು ಸಸ್ಯಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಹೂವಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು

ಭಾಗ	ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ
ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರ (Sepals)	ಮೊಗ್ಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ದಳಗಳು (Petals)	ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪರಿಮಳದಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
ಪುಂಕೇಸರ (Stamen)	ಗಂಡು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗ.
ಶಲಾಕೆ (Pistil/Carpel)	ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗ.

ಪುಂಕೇಸರದ ಭಾಗಗಳು

• ತಂತು (Filament): ಪರಾಗಕೋಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ದಂಡದಂತಹ ಭಾಗ.
• ಪರಾಗಕೋಶ (Anther): ಪರಾಗಕಣಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಭಾಗ.

ಶಲಾಕೆಯ ಭಾಗಗಳು

• ಶಲಾಕಾಗ್ರ (Stigma): ಪರಾಗಕಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಶಲಾಕಾದಂಡ (Style): ಶಲಾಕಾಗ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಂಡಾಶಯ (Ovary): ಅಂಡಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

8. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ನಿಷೇಚನ

ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ (Pollination)

ಪರಾಗಕೋಶದಿಂದ ಪರಾಗಕಣಗಳು ಅದೇ ಹೂವಿನ ಅಥವಾ ಅದೇ ಜಾತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವಿನ ಶಲಾಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ	ಪರಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ
ಒಂದು ಹೂವಿನ ಪರಾಗಕಣಗಳು ಅದೇ ಹೂವಿನ ಅಥವಾ ಅದೇ ಸಸ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವಿನ ಶಲಾಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.	ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಹೂವಿನ ಪರಾಗಕಣಗಳು ಅದೇ ಜಾತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಸಸ್ಯದ ಹೂವಿನ ಶಲಾಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ.	ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಹೆಚ್ಚಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು

• ಗಾಳಿ
• ನೀರು
• ಕೀಟಗಳು
• ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು

ನಿಷೇಚನ (Fertilisation)

1. ಪರಾಗಕಣವು ಶಲಾಕಾಗ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
2. ಪರಾಗಕಣ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಪರಾಗನಾಳವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಪರಾಗನಾಳವು ಶಲಾಕಾದಂಡದ ಮೂಲಕ ಅಂಡಾಶಯದೊಳಗಿನ ಅಂಡಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
4. ಗಂಡು ಗ್ಯಾಮೀಟ್ ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
5. ಯುಗ್ಮಜ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಗಂಡು ಗ್ಯಾಮೀಟ್ + ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್ → ಯುಗ್ಮಜ (Zygote)

ನಿಷೇಚನದ ನಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಭಾಗ	ನಂತರದ ರೂಪ
ಯುಗ್ಮಜ	ಭ್ರೂಣ
ಅಂಡಕ	ಬೀಜ
ಅಂಡಾಶಯ	ಹಣ್ಣು

ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಚನದ ನಂತರ ಯುಗ್ಮಜವು ಭ್ರೂಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂಡಕವು ಬೀಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

9. ಮಾನವನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ (Puberty)

ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

• ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
• ದ್ವಿತೀಯ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
• ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಗಗಳು ಪ್ರೌಢವಾಗುತ್ತವೆ.

10. ಪುರುಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು

ಅಂಗ	ಕಾರ್ಯ
ವೃಷಣಗಳು (Testes)	ವೀರ್ಯಾಣುಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ.
ವೃಷಣಚೀಲ (Scrotum)	ವೃಷಣಗಳನ್ನು ದೇಹದ ಹೊರಗೆ ಹಿಡಿದು, ವೀರ್ಯಾಣು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವೀರ್ಯವಾಹಿನಿ (Vas Deferens)	ವೀರ್ಯಾಣುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂತ್ರನಾಳ (Urethra)	ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ಹೊರಹೋಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗ; ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಶಿಶ್ನ (Penis)	ವೀರ್ಯವನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಿಗಳು	ವೀರ್ಯಾಣುಗಳಿಗೆ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾದ ದ್ರವವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ.

ವೃಷಣಗಳು ದೇಹದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವೃಷಣಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯಾಣು ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.

11. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು

ಅಂಗ	ಕಾರ್ಯ
ಅಂಡಾಶಯಗಳು (Ovaries)	ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್, ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರೋನ್ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಂಡವಾಹಿನಿ (Oviduct/Fallopian Tube)	ಅಂಡಾಣುವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷೇಚನ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭಾಶಯ (Uterus)	ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ಥಳ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭಕಂಠ (Cervix)	ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಯೋನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೋನಿ (Vagina)	ವೀರ್ಯ ಸ್ವೀಕಾರ, ಮಾಸಿಕ ಸ್ರಾವ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಗ.

ಅಂಡಾಣುವಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ

ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಂಡಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಋತುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಡಾಶಯದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರೌಢ ಅಂಡಾಣು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಅಂಡೋತ್ಸರ್ಗ (Ovulation) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

12. ನಿಷೇಚನ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ನಿಷೇಚನ (Fertilisation)

ವೀರ್ಯಾಣು ಮತ್ತು ಅಂಡಾಣುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಯುಗ್ಮಜ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ನಿಷೇಚನ.

ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳು

1. ವೀರ್ಯಾಣು ಮತ್ತು ಅಂಡಾಣುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಯುಗ್ಮಜ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
2. ಯುಗ್ಮಜವು ಮರುಮರು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಕೋಶಗಳ ಗುಂಪು ಗರ್ಭಾಶಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
4. ಭ್ರೂಣವು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್ನಿವೇಶನ (Implantation) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
5. ಭ್ರೂಣವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಭ್ರೂಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಜರಾಯು (Placenta)

ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜರಾಯು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ನಡುವೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

• ತಾಯಿಯ ರಕ್ತದಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಭ್ರೂಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ತಾಯಿಯ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ರಕ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಗರ್ಭಾವಧಿ: ಮಾನವನ ಗರ್ಭಾವಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 9 ತಿಂಗಳುಗಳು (ಸುಮಾರು 40 ವಾರಗಳು) ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

13. ಋತುಚಕ್ರ (Menstrual Cycle)

ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಡಾಶಯ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಚಕ್ರವನ್ನು ಋತುಚಕ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಋತುಚಕ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳು

1. ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಣು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರ ದಪ್ಪವಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಕ್ರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಸುತ್ತ ಅಂಡೋತ್ಸರ್ಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
4. ನಿಷೇಚನವಾಗದಿದ್ದರೆ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರದ ಒಂದು ಭಾಗ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಋತುಸ್ರಾವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಋತುಚಕ್ರದ ಸರಾಸರಿ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 28 ದಿನಗಳು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚಕ್ರದ ಉದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ಋತುಸ್ರಾವ ಎಂದರೇನು?

ನಿಷೇಚನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದಾಗ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರದ ಒಂದು ಭಾಗ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಯೋನಿಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಋತುಸ್ರಾವ.

14. ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳು

ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ (Reproductive Health): ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳು (Contraceptive Methods)

ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿಧಾನ	ಉದಾಹರಣೆ / ವಿವರಣೆ
ತಡೆ ವಿಧಾನ (Barrier Method)	ಕಂಡೋಮ್‌ಗಳು; ವೀರ್ಯಾಣು ಅಂಡಾಣುವನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಹಾರ್ಮೋನು ವಿಧಾನ	ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಬಳಸುವ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಮಾತ್ರೆಗಳು; ಅಂಡೋತ್ಸರ್ಗವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.
ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಗಿನ ಸಾಧನ (IUD)	ಕಾಪರ್-T ಮುಂತಾದ ಸಾಧನಗಳು.
ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ	ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ವಾಸೆಕ್ಟಮಿ; ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಬೆಕ್ಟಮಿ.

ಕಂಡೋಮ್‌ನ ಮಹತ್ವ

• ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• HIV ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸೋಂಕುಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸೋಂಕುಗಳು (STIs)

ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹರಡಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಸೋಂಕುಗಳು:

• ಗೊನೋರಿಯಾ (Gonorrhoea)
• ಸಿಫಿಲಿಸ್ (Syphilis)
• HIV ಸೋಂಕು

ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಸೋಂಕಿನ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ ಅರ್ಹ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಸ್ವಯಂ ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮಾಡಬಾರದು. ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವಾಗ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ

• ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.
• ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು.
• ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು.

15. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

1. ಅಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ

ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ	ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕ ಜೀವಿ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳು.
ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲ.	ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗವಿದೆ.
ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ.	ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ವರಿತ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ.

2. ಸ್ವಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಪರಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ

ಸ್ವಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ	ಪರಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ
ಅದೇ ಹೂವು ಅಥವಾ ಅದೇ ಸಸ್ಯದ ಹೂವುಗಳ ನಡುವೆ.	ಅದೇ ಜಾತಿಯ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೂವುಗಳ ನಡುವೆ.
ಹೊಸ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ.	ಹೊಸ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

3. ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳು

ವೀರ್ಯಾಣು	ಅಂಡಾಣು
ಗಂಡು ಗ್ಯಾಮೀಟ್.	ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನಶೀಲ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನರಹಿತ.
ವೃಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.	ಅಂಡಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

16. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಹೊಸ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ?

ಉತ್ತರ: ಜಾತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ, ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಗತ್ಯ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕ ಜೀವಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಜೀವಿಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿಧಾನವೇ ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ದ್ವಿವಿಭಜನೆಗೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಅಮೀಬಾ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಮೀಸಿಯಂ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಮೊಗ್ಗುವಿಕೆ ಎಂದರೇನು? ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಪೋಷಕ ಜೀವಿಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮೊಗ್ಗು ಉಂಟಾಗಿ ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೊಸ ಜೀವಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವೇ ಮೊಗ್ಗುವಿಕೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಹೈಡ್ರಾ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಜೀವಿಯ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗದಿಂದ ಹೊಸ ಜೀವಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಪ್ಲಾನೇರಿಯಾ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸಸ್ಯದ ಬೇರು, ಕಾಂಡ ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳಂತಹ ಸಸ್ಯಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿಧಾನವೇ ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಎರಡು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಸಸ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಪರಾಗಕೋಶದಿಂದ ಪರಾಗಕಣಗಳು ಶಲಾಕಾಗ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ನಿಷೇಚನ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಯುಗ್ಮಜ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ನಿಷೇಚನ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11: ಹೂವಿನ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಪುಂಕೇಸರವು ಗಂಡು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಶಲಾಕೆಯು ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 12: ನಿಷೇಚನದ ನಂತರ ಅಂಡಕ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಯಾವುದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ?

ಉತ್ತರ: ಅಂಡಕವು ಬೀಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯವು ಹಣ್ಣಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 13: ವೃಷಣಗಳ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ವೀರ್ಯಾಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್ ಹಾರ್ಮೋನನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 14: ವೃಷಣಗಳು ದೇಹದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವೃಷಣಚೀಲದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇರುತ್ತವೆ?

ಉತ್ತರ: ವೀರ್ಯಾಣು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ವೃಷಣಗಳು ವೃಷಣಚೀಲದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 15: ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ನಿಷೇಚನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಉತ್ತರ: ಅಂಡವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ (Fallopian Tube) ನಿಷೇಚನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 16: ಜರಾಯುವಿನ ಕಾರ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ನಡುವೆ ಆಮ್ಲಜನಕ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಜರಾಯು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 17: ಋತುಸ್ರಾವ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದಾಗ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರದ ಒಂದು ಭಾಗ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಋತುಸ್ರಾವ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 18: ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಕಂಡೋಮ್ ಮತ್ತು ಕಾಪರ್-T.

ಪ್ರಶ್ನೆ 19: ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಪ್ರಜನನ ಆರೋಗ್ಯ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 20: ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?

ಉತ್ತರ: ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಿನ್ನ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಂತತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

17. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ಅಂಶ	ಉತ್ತರ
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿಧಗಳು	ಅಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ
ಅಮೀಬಾದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ	ದ್ವಿವಿಭಜನೆ
ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ	ಬಹುವಿಭಜನೆ
ಹೈಡ್ರಾ	ಮೊಗ್ಗುವಿಕೆ
ಸ್ಪೈರೋಗೈರಾ	ತುಂಡಾಗುವಿಕೆ
ಪ್ಲಾನೇರಿಯಾ	ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ
ರೈಜೋಪಸ್	ಬೀಜಾಣು ರಚನೆ
ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ	ಬೇರು, ಕಾಂಡ, ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳು
ಹೂವಿನ ಗಂಡು ಭಾಗ	ಪುಂಕೇಸರ
ಹೂವಿನ ಹೆಣ್ಣು ಭಾಗ	ಶಲಾಕೆ
ಗಂಡು ಗ್ಯಾಮೀಟ್	ವೀರ್ಯಾಣು
ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್	ಅಂಡಾಣು
ನಿಷೇಚನದ ಉತ್ಪನ್ನ	ಯುಗ್ಮಜ
ಅಂಡಕದ ನಂತರದ ರೂಪ	ಬೀಜ
ಅಂಡಾಶಯದ ನಂತರದ ರೂಪ	ಹಣ್ಣು
ವೀರ್ಯಾಣು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಂಗ	ವೃಷಣ
ಅಂಡಾಣು ಬೆಳೆಯುವ ಅಂಗ	ಅಂಡಾಶಯ
ನಿಷೇಚನ ನಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳ	ಅಂಡವಾಹಿನಿ
ಭ್ರೂಣ ಬೆಳೆಯುವ ಸ್ಥಳ	ಗರ್ಭಾಶಯ

18. ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದರೇನು?
2. ಅಮೀಬಾದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
3. ಹೈಡ್ರಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು?
4. ಹೂವಿನ ಗಂಡು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗ ಯಾವುದು?
5. ಹೂವಿನ ಹೆಣ್ಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಭಾಗ ಯಾವುದು?
6. ನಿಷೇಚನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಕೋಶ ಯಾವುದು?
7. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯಾಣುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ?
8. ಜರಾಯುವಿನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
2. ಸಸ್ಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಎರಡು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
3. ಸ್ವಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಪರಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ.
4. ಪುರುಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಅಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
5. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಅಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಮೂರು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
2. ಹೂವಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
3. ನಿಷೇಚನದ ನಂತರ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
4. ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಮಾನವನ ಪುರುಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
2. ಮಾನವನ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
3. ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
4. ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ನಿಷೇಚನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆ: ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ:

• ಅಮೀಬಾದ ದ್ವಿವಿಭಜನೆ.
• ಹೈಡ್ರಾದ ಮೊಗ್ಗುವಿಕೆ.
• ಹೂವಿನ ಉದ್ದನೆಯ ಕತ್ತರಿಸಿದ ನೋಟ.
• ಪುರುಷ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

🎯 ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ನಿಷೇಚನ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು.
• ಹೂವಿನ ಪುಂಕೇಸರ ಗಂಡು ಭಾಗ; ಶಲಾಕೆ ಹೆಣ್ಣು ಭಾಗ.
• ಅಂಡಕವು ಬೀಜವಾಗಿ, ಅಂಡಾಶಯವು ಹಣ್ಣಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಮಾನವನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಚನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಡವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಭ್ರೂಣವು ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಕಂಡೋಮ್ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ತಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಲೈಂಗಿಕ ಸೋಂಕುಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

MG SCHOOL SCIENCE

ಕಲಿಯಿರಿ • ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ • ಸಾಧಿಸಿ

10ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ – ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು