Kannada Medium | Control And Coordination | Notes

ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ

CONTROL AND COORDINATION

10ನೇ ತರಗತಿ – ವಿಜ್ಞಾನ | ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

MG SCHOOL SCIENCE

📚 ಅಧ್ಯಾಯದ ಕಲಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
• ನರಮಂಡಲದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ನರಕೋಶದ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ನರಪ್ರಚೋದನೆಯ ಸಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು.
• ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಸಸ್ಯಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.

📑 ವಿಷಯ ಸೂಚಿ

1. ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಪರಿಚಯ
2. ನರಕೋಶ (Neuron)
3. ಮಾನವನ ನರಮಂಡಲ
4. ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ
5. ಮಾನವನ ಮೆದುಳು
6. ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ರಕ್ಷಣೆ
7. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ
8. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು
9. ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು
10. ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ
11. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
12. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
13. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
14. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಪರಿಚಯ

ನಿಯಂತ್ರಣ (Control): ಜೀವಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಸಮನ್ವಯ (Coordination): ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಅಗತ್ಯತೆ

• ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು.
• ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲು.
• ಜೀವಿಯ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು.
• ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಜೀವಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು.

ಉದಾಹರಣೆ: ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನರಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ನಿಯಂತ್ರಣದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳು

ನರ ನಿಯಂತ್ರಣ	ರಾಸಾಯನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ
ನರಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.	ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ನರಪ್ರಚೋದನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶ ಸಾಗುತ್ತದೆ.	ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಸಾಗುತ್ತವೆ.

2. ನರಕೋಶ (Neuron)

ನರಕೋಶವು ನರಮಂಡಲದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೂಲ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.

ಇದು ನರಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ನರಕೋಶದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು

1. ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು (Dendrites): ಇತರ ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಕೋಶಕಾಯ (Cell Body): ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೋಶದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಆಕ್ಸಾನ್ (Axon): ನರಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಕೋಶಕಾಯದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
4. ನರಾಂತ್ಯಗಳು (Nerve Endings): ಮುಂದಿನ ನರಕೋಶ ಅಥವಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಂಗಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.

ನೆನಪಿಡಿ: ನರಪ್ರಚೋದನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಗುವ ದಿಕ್ಕು – ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ → ಕೋಶಕಾಯ → ಆಕ್ಸಾನ್ → ನರಾಂತ್ಯಗಳು.

ಸಿನಾಪ್ಸ್ (Synapse)

ಎರಡು ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಣ್ಣ ಅಂತರವನ್ನು ಸಿನಾಪ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ನರಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳು (Neurotransmitters) ಈ ಅಂತರವನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದಿನ ನರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ನರಕೋಶ → ಸಿನಾಪ್ಸ್ → ಮುಂದಿನ ನರಕೋಶ

ಸಿನಾಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನರಸಂದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶದೊಳಗೆ ಅದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಮಾನವನ ನರಮಂಡಲ

ಮಾನವನ ನರಮಂಡಲವು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನರಮಂಡಲದ ವಿಭಾಗಗಳು

ವಿಭಾಗ	ಅಂಗಗಳು	ಕಾರ್ಯ
ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲ (CNS)	ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿ	ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಿಧಿ ನರಮಂಡಲ (PNS)	ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ನರಗಳು	ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ನರಗಳ ವಿಧಗಳು

• ಸಂವೇದನಾ ನರಗಳು (Sensory Nerves): ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
• ಚಲನ ನರಗಳು (Motor Nerves): ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದಿಂದ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
• ಸಂಯೋಜಕ ನರಕೋಶಗಳು (Interneurons): ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದೊಳಗೆ ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.

ನರಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ

1. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಸಂವೇದನಾ ನರಗಳು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.
3. ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.
4. ಚಲನ ನರಗಳು ಆದೇಶವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.
5. ಸ್ನಾಯು ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

4. ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ

ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ (Reflex Action)

ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವುದು.
• ಕಣ್ಣಿಗೆ ಧೂಳು ಬಿದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವುದು.
• ಮೊಣಕಾಲಿನ ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ.

ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ (Reflex Arc)

ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನರಪ್ರಚೋದನೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಚೋದನೆ → ಗ್ರಾಹಕ → ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶ → ಬೆನ್ನುಹುರಿ → ಚಲನ ನರಕೋಶ → ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಂಗ → ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪದ ಹಂತಗಳು

1. ಗ್ರಾಹಕವು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶವು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಲ್ಲಿನ ನರಕೋಶಗಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ.
4. ಚಲನ ನರಕೋಶವು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ನಾಯುವಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
5. ಸ್ನಾಯು ಸಂಕುಚಿಸಿ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನುಹುರಿ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮೆದುಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಅರಿವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಕೇವಲ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗಗಳೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.

5. ಮಾನವನ ಮೆದುಳು (Human Brain)

ಮೆದುಳು ಮಾನವನ ನರಮಂಡಲದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಲೋಚನೆ, ನೆನಪು, ಕಲಿಕೆ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು

ಭಾಗ	ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಮುಂಭಾಗದ ಮೆದುಳು (Forebrain)	ಆಲೋಚನೆ, ನೆನಪು, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಂವೇದನೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು.
ಮಧ್ಯ ಮೆದುಳು (Midbrain)	ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ.
ಹಿಂಭಾಗದ ಮೆದುಳು (Hindbrain)	ಸಮತೋಲನ, ಸ್ನಾಯುಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಹೃದಯಬಡಿತದಂತಹ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ.

ಹಿಂಭಾಗದ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗಗಳು

• ಸೆರಿಬೆಲ್ಲಮ್ (Cerebellum): ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳ ಚಲನೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪಾನ್ಸ್ (Pons): ಮೆದುಳಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಂದೇಶ ಸಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರವಿದೆ.
• ಮೆಡುಲ್ಲಾ ಆಬ್ಲಾಂಗೇಟಾ (Medulla Oblongata): ಉಸಿರಾಟ, ಹೃದಯಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ನುಂಗುವಿಕೆಯಂತಹ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ: ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ – ಸೆರಿಬೆಲ್ಲಮ್; ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಹೃದಯಬಡಿತದಂತಹ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು – ಮೆಡುಲ್ಲಾ ಆಬ್ಲಾಂಗೇಟಾ.

6. ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ರಕ್ಷಣೆ

ಅಂಗ	ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನ
ಮೆದುಳು	ತಲೆಬುರುಡೆ (Cranium) ಮತ್ತು ಮೆದುಳುಬಳ್ಳಿಯ ಪೊರೆಗಳು (Meninges), ಮೆದುಳು-ಮೇರುದ್ರವ (Cerebrospinal Fluid).
ಬೆನ್ನುಹುರಿ	ಕಶೇರುಖಂಡಗಳ ಸರಣಿ (Vertebral Column), ಪೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆದುಳು-ಮೇರುದ್ರವ.

ಮೆದುಳು-ಮೇರುದ್ರವ: ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೆ ಆಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

7. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ

ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ನರಮಂಡಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಸ್ಯಗಳ ಚಲನೆಗಳು

1. ದಿಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ಚಲನೆ (Tropic Movement): ಪ್ರಚೋದನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸಸ್ಯದ ಭಾಗಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಚಲನೆ.

ಚಲನೆಯ ವಿಧ	ಅರ್ಥ	ಉದಾಹರಣೆ
ಪ್ರಕಾಶಾನುಸರಣೆ (Phototropism)	ಬೆಳಕಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ.	ಕಾಂಡವು ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗುವುದು.
ಗುರುತ್ವಾನುಸರಣೆ (Geotropism)	ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ.	ಬೇರು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದು.
ಜಲಾನುಸರಣೆ (Hydrotropism)	ನೀರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ.	ಬೇರು ನೀರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದು.
ಸ್ಪರ್ಶಾನುಸರಣೆ (Thigmotropism)	ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ.	ಬಳ್ಳಿಯು ಆಸರೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ರಾಸಾಯನಿಕಾನುಸರಣೆ (Chemotropism)	ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ.	ಪರಾಗನಾಳವು ಅಂಡಾಶಯದ ಕಡೆಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದು.

2. ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಲನೆ (Nastic Movement): ಪ್ರಚೋದನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ನಡೆಯುವ ಚಲನೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮುನಿ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಸಸ್ಯ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು

ಹಾರ್ಮೋನು	ಕಾರ್ಯ
ಆಕ್ಸಿನ್ (Auxin)	ಕೋಶಗಳ ಉದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.
ಜಿಬೆರೆಲಿನ್ (Gibberellin)	ಕಾಂಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ.
ಸೈಟೋಕೈನಿನ್ (Cytokinin)	ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಬ್ಸಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ABA)	ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಥವಾ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವ ಪಾತ್ರ; ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ.

ಆಕ್ಸಿನ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದಾಗ ಕಾಂಡದ ನೆರಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿನ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಆ ಭಾಗದ ಕೋಶಗಳ ಉದ್ದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಾಂಡ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ.

8. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು

ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು (Hormones): ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿ ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳು.

ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು (Endocrine Glands)

ನಾಳಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬಹಿರ್ಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು (Exocrine Glands)

ನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸ್ರಾವಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರ್ಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಲಾಲಾರಸ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಲಾಲಾರಸವನ್ನು ನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಬಾಯಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

9. ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು

ಗ್ರಂಥಿ	ಹಾರ್ಮೋನು	ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ
ಪಿಟ್ಯುಟರಿ (Pituitary)	ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನು (Growth Hormone)	ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಥೈರಾಯ್ಡ್ (Thyroid)	ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ (Thyroxine)	ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಡ್ರಿನಲ್ (Adrenal)	ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ (Adrenaline)	ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಗ್ನ್ಯಾಶಯ (Pancreas)	ಇನ್ಸುಲಿನ್ (Insulin)	ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವೃಷಣಗಳು (Testes)	ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್ (Testosterone)	ಪುರುಷರ ದ್ವಿತೀಯ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ.
ಅಂಡಾಶಯಗಳು (Ovaries)	ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ (Oestrogen)	ಸ್ತ್ರೀಯರ ದ್ವಿತೀಯ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ.

ಮುಖ್ಯ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ವಿವರ

1. ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನು (Growth Hormone)

ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

• ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಸ್ರವಿಕೆ – ದೈತ್ಯಾಕಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆ (Gigantism).
• ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ – ಕುಬ್ಜತೆ (Dwarfism).

2. ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ (Thyroxine)

ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅಯೋಡಿನ್ ಅಗತ್ಯ. ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಯೋಡಿನ್ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗಾಯ್ಟರ್ (Goitre) ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

3. ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ (Adrenaline)

ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಭಯ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಅಪಾಯದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

• ಹೃದಯಬಡಿತ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉಸಿರಾಟದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

4. ಇನ್ಸುಲಿನ್ (Insulin)

ಅಗ್ನ್ಯಾಶಯದ ಬೀಟಾ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ದೇಹ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದರಿಂದ ಮಧುಮೇಹ (Diabetes Mellitus) ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

5. ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು

• ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್: ಪುರುಷರ ದ್ವಿತೀಯ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್: ಸ್ತ್ರೀಯರ ದ್ವಿತೀಯ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

10. ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ (Feedback Mechanism)

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ – ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟ

1. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅಗ್ನ್ಯಾಶಯದ ಬೀಟಾ ಕೋಶಗಳು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಕೋಶಗಳು ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
3. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಇದರಿಂದ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಸ್ರವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಹೆಚ್ಚಳ → ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಸ್ರವಿಕೆ → ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು

11. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

1. ನರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ನಿಯಂತ್ರಣ

ನರ ನಿಯಂತ್ರಣ	ಹಾರ್ಮೋನು ನಿಯಂತ್ರಣ
ನರಪ್ರಚೋದನೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.	ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೇಗವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನರಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶ ಸಾಗುತ್ತದೆ.	ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಮೋನು ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಣಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯದು.	ಪರಿಣಾಮವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು.

2. ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಕ್ರಿಯೆ

ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ	ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಕ್ರಿಯೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೈಚ್ಛಿಕ.	ಇಚ್ಛೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಉದಾ: ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವುದು.	ಉದಾ: ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುವುದು.

3. ಟ್ರೋಪಿಕ್ ಮತ್ತು ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಲನೆ

ಟ್ರೋಪಿಕ್ ಚಲನೆ	ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಲನೆ
ಪ್ರಚೋದನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.	ಪ್ರಚೋದನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಧಾರಿತ.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋಶಗಳ ಟರ್ಗರ್ ಒತ್ತಡದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯಬಹುದು.
ಉದಾ: ಕಾಂಡ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗುವುದು.	ಉದಾ: ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮುನಿ ಎಲೆ ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

12. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ನರಕೋಶ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ನರಮಂಡಲದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೂಲ ಘಟಕವೇ ನರಕೋಶ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ನರಕೋಶದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು, ಕೋಶಕಾಯ, ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ನರಾಂತ್ಯಗಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಸಿನಾಪ್ಸ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಎರಡು ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಣ್ಣ ಅಂತರವನ್ನು ಸಿನಾಪ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನರಸಂದೇಶವಾಹಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೇನು? ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನರಪ್ರಚೋದನೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಸೆರಿಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ದೇಹದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು ಸೆರಿಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಮೆಡುಲ್ಲಾ ಆಬ್ಲಾಂಗೇಟಾದ ಕಾರ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಉಸಿರಾಟ, ಹೃದಯಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ನುಂಗುವಿಕೆಯಂತಹ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಸಸ್ಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ?

ಉತ್ತರ: ಸಸ್ಯದ ಕಾಂಡವು ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕಾಶಾನುಸರಣೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿನ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಆಕ್ಸಿನ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಆಕ್ಸಿನ್ ಸಸ್ಯದ ಕೋಶಗಳ ಉದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11: ಸಸ್ಯಗಳ ನಾಲ್ಕು ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಪ್ರಕಾಶಾನುಸರಣೆ, ಗುರುತ್ವಾನುಸರಣೆ, ಜಲಾನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಾನುಸರಣೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 12: ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳೇ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 13: ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಯಾವ ಅಂಶ ಅಗತ್ಯ?

ಉತ್ತರ: ಅಯೋಡಿನ್ ಅಗತ್ಯ. ಅಯೋಡಿನ್ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗಾಯ್ಟರ್ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 14: ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಅನ್ನು ತುರ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಭಯ ಅಥವಾ ಅಪಾಯದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಅನ್ನು ತುರ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 15: ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 16: ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಿ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಕೆಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 17: ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಲನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಮುನಿ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಅವು ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಲನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 18: ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಸ್ರವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಉತ್ತರ: ದೇಹದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ರವಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

13. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ಪ್ರಶ್ನೆ / ಅಂಶ	ಉತ್ತರ
ನರಮಂಡಲದ ಮೂಲ ಘಟಕ	ನರಕೋಶ
ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ	ಸಿನಾಪ್ಸ್
ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾರ್ಗ	ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ
ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ	ಸೆರಿಬೆಲ್ಲಮ್
ಹೃದಯಬಡಿತ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದಂತಹ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು	ಮೆಡುಲ್ಲಾ ಆಬ್ಲಾಂಗೇಟಾ
ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಸ್ಯ ಹಾರ್ಮೋನು	ಆಕ್ಸಿನ್
ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಹಾರ್ಮೋನು	ಸೈಟೋಕೈನಿನ್
ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನು ಸ್ರವಿಸುವ ಗ್ರಂಥಿ	ಪಿಟ್ಯುಟರಿ
ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ ಸ್ರವಿಸುವ ಗ್ರಂಥಿ	ಥೈರಾಯ್ಡ್
ತುರ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು	ಅಡ್ರಿನಲಿನ್
ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ನಿಯಂತ್ರಣ	ಇನ್ಸುಲಿನ್
ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಶ	ಅಯೋಡಿನ್

14. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ನರಮಂಡಲದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮೂಲ ಘಟಕ ಯಾವುದು?
2. ಸಿನಾಪ್ಸ್ ಎಂದರೇನು?
3. ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೇನು?
4. ದೇಹದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗ ಯಾವುದು?
5. ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಯಾವ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ?
6. ಸಸ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನು ಯಾವುದು?

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ನರಕೋಶದ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
2. ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪದ ಹಂತಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
3. ಆಕ್ಸಿನ್ ಮತ್ತು ಜಿಬೆರೆಲಿನ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
4. ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
5. ನರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಎರಡು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಮೂರು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
2. ಸಸ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ಟ್ರೋಪಿಕ್ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
3. ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ.

ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ನರಕೋಶದ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
2. ಪ್ರತಿಫಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
3. ಮಾನವನ ನರಮಂಡಲದ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೂಚನೆ: ನರಕೋಶದ ರಚನೆ, ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ, ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.

⭐ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು

• ನರಕೋಶದ ರಚನೆ (Structure of Neuron).
• ಪ್ರತಿಫಲ ಚಾಪ (Reflex Arc).
• ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನ ರಚನೆ (Human Brain).
• ಮಾನವನ ಅಂತಃಸ್ರಾವಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು.

ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸರಿಯಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ.

MG SCHOOL SCIENCE

ಕಲಿಯಿರಿ • ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ • ಸಾಧಿಸಿ

10ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ – ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು