ಅನುವಂಶೀಯತೆ
HEREDITY
10ನೇ ತರಗತಿ – ವಿಜ್ಞಾನ | ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ
MG SCHOOL SCIENCE📘 ಅಧ್ಯಾಯದ ಕಲಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು
- ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯುವುದು.
- ಜೀನ್, DNA ಮತ್ತು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
- ಗ್ರೆಗರ್ ಜಾನ್ ಮೆಂಡಲ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
- ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
- ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು.
- ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
📑 ವಿಷಯ ಸೂಚಿ
- ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಪರಿಚಯ
- ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ
- ಪ್ರಮುಖ ಅನುವಂಶೀಯ ಪದಗಳು
- DNA, ಜೀನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಣತಂತುಗಳು
- ಗ್ರೆಗರ್ ಜಾನ್ ಮೆಂಡಲ್
- ಬಟಾಣಿ ಗಿಡದ ಮೇಲೆ ಮೆಂಡಲ್ನ ಪ್ರಯೋಗ
- ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗ
- ಮೆಂಡಲ್ನ ಅನುವಂಶೀಯ ನಿಯಮಗಳು
- ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರ
- ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆ
- ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
- ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
- ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
- ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1. ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಪರಿಚಯ (Introduction to Heredity)
ಅನುವಂಶೀಯತೆ (Heredity): ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣದ ಹೋಲಿಕೆ ಕಂಡುಬರುವುದು.
- ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುವುದು.
- ಸಸ್ಯಗಳ ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದು.
ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಮಹತ್ವ
- ಪೋಷಕರಿಂದ ಸಂತತಿಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು.
- ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು.
- ಜೀವಿಗಳ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು.
- ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ತಮ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು.
2. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು (Variations)
ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
- ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
- ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
- ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
- ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ?
- DNA ನಕಲು ಮಾಡುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ.
- ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರಿಂದ ಬರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ.
- ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮಹತ್ವ
- ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಜೀವಿಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
- ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಜೀವಿಗಳ ಉಳಿವಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
3. ಪ್ರಮುಖ ಅನುವಂಶೀಯ ಪದಗಳು
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅನುವಂಶೀಯತೆ (Heredity) | ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದು. |
| ವ್ಯತ್ಯಾಸ (Variation) | ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆ. |
| ಜೀನ್ (Gene) | ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ DNAಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾಗ. |
| DNA | ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಣು. |
| ವರ್ಣತಂತು (Chromosome) | DNA ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕೋಶದ ರಚನೆ. |
| ಅಲೀಲ್ (Allele) | ಒಂದೇ ಜೀನ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ರೂಪಗಳು. |
| ಜೀನೋಟೈಪ್ (Genotype) | ಒಂದು ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಲೀಲ್ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. |
| ಫೀನೋಟೈಪ್ (Phenotype) | ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಲಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣ. |
| ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ (Dominant) | ಭಿನ್ನ ಅಲೀಲ್ಗಳ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ. |
| ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣ (Recessive) | ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಅಪರಾವಲಂಬಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ. |
| ಸಮಜಾಯುಗ್ಮಕ (Homozygous) | ಒಂದು ಜೀನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಅಲೀಲ್ಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದು. |
| ವಿಷಮಜಾಯುಗ್ಮಕ (Heterozygous) | ಒಂದು ಜೀನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಅಲೀಲ್ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು. |
4. DNA, ಜೀನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಣತಂತುಗಳು
DNA (Deoxyribonucleic Acid)
DNA ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಣುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
DNAಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು
- ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
- ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು.
- ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
ಜೀನ್ (Gene)
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ DNAಯ ಭಾಗವನ್ನು ಜೀನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವರ್ಣತಂತುಗಳು (Chromosomes)
DNA ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಚನೆಗಳೇ ವರ್ಣತಂತುಗಳು. ಇವು ಜೀವಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಮಾನವನ ವರ್ಣತಂತುಗಳು
| ವಿಷಯ | ಸಂಖ್ಯೆ |
|---|---|
| ಮಾನವನ ದೇಹಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ವರ್ಣತಂತುಗಳು | 46 (23 ಜೋಡಿಗಳು) |
| ಸ್ವಯಂ ವರ್ಣತಂತುಗಳು (Autosomes) | 44 (22 ಜೋಡಿಗಳು) |
| ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳು | 2 (1 ಜೋಡಿ) |
| ಮಾನವನ ಗ್ಯಾಮೀಟ್ನಲ್ಲಿನ ವರ್ಣತಂತುಗಳು | 23 |
5. ಗ್ರೆಗರ್ ಜಾನ್ ಮೆಂಡಲ್ (Gregor Johann Mendel)
ಗ್ರೆಗರ್ ಜಾನ್ ಮೆಂಡಲ್ ಅವರನ್ನು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ (Father of Genetics) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮೆಂಡಲ್ ಅವರ ಪರಿಚಯ
- ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.
- ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುವಂಶೀಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
- 1860ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
- ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಮೂಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.
ಮೆಂಡಲ್ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡವನ್ನೇ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು?
- ಬೆಳೆಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು.
- ಜೀವನಚಕ್ರ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು.
- ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
- ಸ್ವಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
- ಕೃತಕ ಪರಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
- ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದವು.
6. ಬಟಾಣಿ ಗಿಡದ ಮೇಲೆ ಮೆಂಡಲ್ನ ಪ್ರಯೋಗ
ಮೆಂಡಲ್ ಅವರು ಬಟಾಣಿ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಏಳು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
| ಲಕ್ಷಣ | ಪ್ರಬಲ ರೂಪ | ಅಪರಾವಲಂಬಿ ರೂಪ |
|---|---|---|
| ಬೀಜದ ಆಕಾರ | ದುಂಡು (Round) | ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ (Wrinkled) |
| ಬೀಜದ ಬಣ್ಣ | ಹಳದಿ (Yellow) | ಹಸಿರು (Green) |
| ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣ | ನೇರಳೆ (Violet/Purple) | ಬಿಳಿ (White) |
| ಬೀಜಕೋಶದ ಆಕಾರ | ಉಬ್ಬಿದ (Inflated) | ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ (Constricted) |
| ಬೀಜಕೋಶದ ಬಣ್ಣ | ಹಸಿರು (Green) | ಹಳದಿ (Yellow) |
| ಹೂವಿನ ಸ್ಥಾನ | ಅಕ್ಷೀಯ (Axial) | ಅಂತ್ಯಸ್ಥ (Terminal) |
| ಕಾಂಡದ ಎತ್ತರ | ಎತ್ತರ (Tall) | ಕುಳ್ಳ (Dwarf) |
7. ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ (Dominant Trait)
ಒಂದು ಜೀನ್ನ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಇದ್ದಾಗಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣ (Recessive Trait)
ಒಂದು ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡೂ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಅಪರಾವಲಂಬಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
t = ಕುಳ್ಳ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಅಲೀಲ್
| ಜೀನೋಟೈಪ್ | ಫೀನೋಟೈಪ್ |
|---|---|
| TT | ಎತ್ತರ |
| Tt | ಎತ್ತರ |
| tt | ಕುಳ್ಳ |
8. ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗ (Monohybrid Cross)
ಒಂದು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮೆಂಡಲ್ನ ಎತ್ತರದ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡದ ಪ್ರಯೋಗ
ಶುದ್ಧ ಎತ್ತರದ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡವನ್ನು (TT), ಶುದ್ಧ ಕುಳ್ಳ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡದೊಂದಿಗೆ (tt) ಸಂಕರಿಸಿದರು.
ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳು: T ಮತ್ತು t
F₁ ಪೀಳಿಗೆ: ಎಲ್ಲಾ Tt (ಎತ್ತರ)
F₁ ಪೀಳಿಗೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ
F₁ ಪೀಳಿಗೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದವು. ಕುಳ್ಳ ಲಕ್ಷಣವು ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.
F₁ ಪೀಳಿಗೆಯ ಎರಡು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಕರಿಸಿದಾಗ:
ಪನೆಟ್ ಚೌಕ (Punnett Square)
| ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳು | T | t |
|---|---|---|
| T | TT | Tt |
| t | Tt | tt |
F₂ ಪೀಳಿಗೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ
| ಜೀನೋಟೈಪ್ | ಸಂಖ್ಯೆ | ಲಕ್ಷಣ |
|---|---|---|
| TT | 1 | ಎತ್ತರ |
| Tt | 2 | ಎತ್ತರ |
| tt | 1 | ಕುಳ್ಳ |
ಫೀನೋಟೈಪ್ ಅನುಪಾತ = 3 : 1
9. ಮೆಂಡಲ್ನ ಅನುವಂಶೀಯ ನಿಯಮಗಳು
1. ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ನಿಯಮ (Law of Dominance)
ಒಂದು ಲಕ್ಷಣದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಲೀಲ್ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಅಲೀಲ್ನ ಲಕ್ಷಣವು ಮರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಅಲೀಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಅಲೀಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
2. ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ನಿಯಮ (Law of Segregation)
ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀನ್ನ ಎರಡು ಅಲೀಲ್ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
3. ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಿಯಮ (Law of Independent Assortment)
ವಿಭಿನ್ನ ಜೀನ್ಗಳ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ನಿಯಮವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಜೀನ್ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
10. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರ (Sex Determination in Humans)
ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಜೈವಿಕ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಾನವನ ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳು
| ಲಿಂಗ | ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳು |
|---|---|
| ಸ್ತ್ರೀ | XX |
| ಪುರುಷ | XY |
ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣತಂತುಗಳು
- ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ X ವರ್ಣತಂತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
- ಪುರುಷರ ವೀರ್ಯಾಣುಗಳು X ಅಥವಾ Y ವರ್ಣತಂತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.
ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರದ ಪನೆಟ್ ಚೌಕ
| ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳು | X | Y |
|---|---|---|
| X | XX ಹೆಣ್ಣು | XY ಗಂಡು |
| X | XX ಹೆಣ್ಣು | XY ಗಂಡು |
XY = ಗಂಡು ಮಗು
ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಧ್ಯತೆ = 50% : 50%
11. ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆ
ಪೋಷಕರಿಂದ ಸಂತತಿಗಳಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ DNAಯಲ್ಲಿರುವ ಜೀನ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಹಂತಗಳು
- DNAಯಲ್ಲಿರುವ ಜೀನ್ಗಳು ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
- ಪೋಷಕರಿಂದ ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂತತಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
- ನಿಷೇಚನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ.
- ಹೊಸ ಜೀವಿಯು ಎರಡೂ ಪೋಷಕರಿಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಲೀಲ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ದೇಹಕೋಶ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳು
| ದೇಹಕೋಶ (Body Cell) | ಗ್ಯಾಮೀಟ್ (Gamete) |
|---|---|
| ದ್ವಿಗುಣಿತ (Diploid). | ಏಕಗುಣಿತ (Haploid). |
| ಮಾನವನಲ್ಲಿ 46 ವರ್ಣತಂತುಗಳು. | ಮಾನವನಲ್ಲಿ 23 ವರ್ಣತಂತುಗಳು. |
| ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈಟೋಸಿಸ್ ಮೂಲಕ ವಿಭಜನೆ. | ಮಿಯೋಸಿಸ್ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |
ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಂಶೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು
| ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳು | ಅನುವಂಶೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು |
|---|---|
| ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಅಥವಾ ಅನುಭವದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. | ಜೀನ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಪೋಷಕರಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. |
| ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ DNAಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. | ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಬಹುದು. |
| ಉದಾ: ವ್ಯಾಯಾಮದಿಂದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ. | ಉದಾ: ಕೆಲವು ಆನುವಂಶಿಕ ಕೂದಲಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು. |
12. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
1. ಜೀನೋಟೈಪ್ ಮತ್ತು ಫೀನೋಟೈಪ್
| ಜೀನೋಟೈಪ್ | ಫೀನೋಟೈಪ್ |
|---|---|
| ಅಲೀಲ್ಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ. | ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಲಕ್ಷಣ. |
| ಉದಾ: TT, Tt, tt. | ಉದಾ: ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ಕುಳ್ಳ. |
2. ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣ
| ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ | ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣ |
|---|---|
| ವಿಷಮಜಾಯುಗ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. | ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಜಾಯುಗ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. |
| ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. | ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |
| ಉದಾ: T. | ಉದಾ: t. |
3. ಸಮಜಾಯುಗ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಿಷಮಜಾಯುಗ್ಮಕ
| ಸಮಜಾಯುಗ್ಮಕ | ವಿಷಮಜಾಯುಗ್ಮಕ |
|---|---|
| ಎರಡು ಅಲೀಲ್ಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. | ಎರಡು ಅಲೀಲ್ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. |
| TT ಅಥವಾ tt. | Tt. |
13. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
ಉತ್ತರ: ಜೀವಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ: ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ: ಗ್ರೆಗರ್ ಜಾನ್ ಮೆಂಡಲ್ ಅವರನ್ನು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ: ಬಟಾಣಿ ಗಿಡವನ್ನು (Pisum sativum) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಉತ್ತರ: ಏಳು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.
ಉತ್ತರ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ DNAಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾಗವನ್ನು ಜೀನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ: ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು DNAಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರ: ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಇದ್ದಾಗಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಅಲೀಲ್ಗಳು ಇದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಪ್ರಯೋಗವೇ ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗ.
ಉತ್ತರ: 3 : 1.
ಉತ್ತರ: 1 : 2 : 1.
ಉತ್ತರ: 46 ವರ್ಣತಂತುಗಳು ಅಥವಾ 23 ಜೋಡಿಗಳು.
ಉತ್ತರ: 23 ವರ್ಣತಂತುಗಳಿವೆ.
ಉತ್ತರ: ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ XX ಮತ್ತು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ XY ಇರುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರ: ವೀರ್ಯಾಣು X ಅಥವಾ Y ವರ್ಣತಂತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರ: ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ಯಾಮೀಟ್ಗಳ DNAಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಉತ್ತರ: ಎರಡು ಪೋಷಕರಿಂದ ಬರುವ ವಿಭಿನ್ನ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಂತತಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
14. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
| ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ | ಉತ್ತರ |
|---|---|
| ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ | ಗ್ರೆಗರ್ ಜಾನ್ ಮೆಂಡಲ್ |
| ಮೆಂಡಲ್ ಪ್ರಯೋಗದ ಸಸ್ಯ | ಬಟಾಣಿ ಗಿಡ |
| ಮೆಂಡಲ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೋಡಿ | 7 |
| ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಅಣು | DNA |
| DNAಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾಗ | ಜೀನ್ |
| DNA ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ರಚನೆ | ವರ್ಣತಂತು |
| ಎರಡು ಒಂದೇ ಅಲೀಲ್ಗಳು | ಸಮಜಾಯುಗ್ಮಕ |
| ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಲೀಲ್ಗಳು | ವಿಷಮಜಾಯುಗ್ಮಕ |
| ಏಕಸಂಕರ F₂ ಫೀನೋಟೈಪ್ ಅನುಪಾತ | 3 : 1 |
| ಏಕಸಂಕರ F₂ ಜೀನೋಟೈಪ್ ಅನುಪಾತ | 1 : 2 : 1 |
| ಮಾನವನ ದೇಹಕೋಶದ ವರ್ಣತಂತುಗಳು | 46 |
| ಮಾನವನ ಗ್ಯಾಮೀಟ್ನ ವರ್ಣತಂತುಗಳು | 23 |
| ಸ್ತ್ರೀಯರ ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳು | XX |
| ಪುರುಷರ ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳು | XY |
15. ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಯಾರು?
- ಮೆಂಡಲ್ ಯಾವ ಸಸ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದರು?
- ಜೀನ್ ಎಂದರೇನು?
- DNAಯ ಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
- ಮಾನವನ ದೇಹಕೋಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವರ್ಣತಂತುಗಳಿವೆ?
- ಸ್ತ್ರೀಯರ ಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
- ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗದ F₂ ಫೀನೋಟೈಪ್ ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟು?
ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.
- ಮೆಂಡಲ್ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
- ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಅಪರಾವಲಂಬಿ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ.
- ಜೀನೋಟೈಪ್ ಮತ್ತು ಫೀನೋಟೈಪ್ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ.
- ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅನುವಂಶೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ.
ಮೂರು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಮೆಂಡಲ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಮೂರು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
- DNA, ಜೀನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
- ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗದ F₂ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
- ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಮೆಂಡಲ್ ಅವರ ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪನೆಟ್ ಚೌಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವರಿಸಿ.
- ಮೆಂಡಲ್ನ ಅನುವಂಶೀಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
- ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವರಿಸಿ.
- ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗದ ಪನೆಟ್ ಚೌಕವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ.
- ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರದ ಪನೆಟ್ ಚೌಕವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ.
- ಮೆಂಡಲ್ನ ಏಳು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ.
- DNA, ಜೀನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
⭐ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶಗಳು
- ಅನುವಂಶೀಯತೆಯು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.
- ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಜೀವಿಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
- ಜೀನ್ಗಳು DNAಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.
- ಮೆಂಡಲ್ ಅವರನ್ನು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
- ಏಕಸಂಕರ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗದ F₂ ಫೀನೋಟೈಪ್ ಅನುಪಾತ 3:1.
- ಮಾನವನಲ್ಲಿ 23 ಜೋಡಿ ವರ್ಣತಂತುಗಳಿವೆ.
- ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ X ಅಥವಾ Y ವರ್ಣತಂತು ಹೊಂದಿರುವ ವೀರ್ಯಾಣು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
No comments:
Post a Comment