Kannada Medium | Our Environment | Notes

ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ

OUR ENVIRONMENT

10ನೇ ತರಗತಿ – ವಿಜ್ಞಾನ | ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

MG SCHOOL SCIENCE

📘 ಅಧ್ಯಾಯದ ಕಲಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
• ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾನಿಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
• ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಯುವುದು.

📑 ವಿಷಯ ಸೂಚಿ

1. ಪರಿಸರದ ಪರಿಚಯ
2. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
3. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಘಟಕಗಳು
4. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ
5. ಆಹಾರ ಜಾಲ
6. ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳು
7. ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು 10% ನಿಯಮ
8. ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ವಿಘಟಕರು
9. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು
10. ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ
11. ಓಜೋನ್ ಪದರ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾನಿ
12. ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
13. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
14. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು
15. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
16. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಪರಿಸರದ ಪರಿಚಯ (Introduction to Environment)

ಪರಿಸರ (Environment): ಜೀವಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಂತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜೀವ ಅಂಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮೂಹವನ್ನು ಪರಿಸರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪರಿಸರದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

• ಗಾಳಿ
• ನೀರು
• ಮಣ್ಣು
• ಸಸ್ಯಗಳು
• ಪ್ರಾಣಿಗಳು
• ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು
• ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ

ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಜೀವ ಅಂಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

2. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Ecosystem)

ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭೌತಿಕ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ಕೃತಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಅರಣ್ಯ	ಅಕ್ವೇರಿಯಂ
ಕೊಳ	ಉದ್ಯಾನ
ಸರೋವರ	ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ
ಸಮುದ್ರ	ಕೃತಕ ಜಲಾಶಯ

ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು.
• ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರಣ.
• ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ.
• ಜೀವಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ.
• ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವುದು.

3. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಘಟಕಗಳು

1. ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು (Biotic Components)

ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಂತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

• ಸಸ್ಯಗಳು
• ಪ್ರಾಣಿಗಳು
• ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು
• ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು
• ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು

2. ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು (Abiotic Components)

ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಜೀವ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

• ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು
• ಗಾಳಿ
• ನೀರು
• ಮಣ್ಣು
• ತಾಪಮಾನ
• ಖನಿಜ ಲವಣಗಳು

ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳ ವಿಧಗಳು

ವಿಧ	ಕಾರ್ಯ	ಉದಾಹರಣೆ
ಉತ್ಪಾದಕರು (Producers)	ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.	ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪಾಚಿಗಳು.
ಗ್ರಾಹಕರು (Consumers)	ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.	ಜಿಂಕೆ, ಹುಲಿ, ಮಾನವ.
ವಿಘಟಕರು (Decomposers)	ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸರಳ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವಿಘಟಿಸುತ್ತಾರೆ.	ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು.

ಉತ್ಪಾದಕರು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಿ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೇ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

4. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ (Food Chain)

ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ: ಒಂದು ಜೀವಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ 1: ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ

ಹುಲ್ಲು → ಮಿಡತೆ → ಕಪ್ಪೆ → ಹಾವು → ಹದ್ದು

ಉದಾಹರಣೆ 2: ಮತ್ತೊಂದು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ

ಹುಲ್ಲು → ಜಿಂಕೆ → ಹುಲಿ

ಉದಾಹರಣೆ 3: ಜಲ ಪರಿಸರ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ

ಪಾಚಿ → ಸಣ್ಣ ಜಲಚರಗಳು → ಸಣ್ಣ ಮೀನು → ದೊಡ್ಡ ಮೀನು

ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮಹತ್ವ

• ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಒಂದು ಜೀವಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾದರೆ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ಬಾಣದ ಗುರುತು ಆಹಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಜೀವಿಯ ಕಡೆಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

5. ಆಹಾರ ಜಾಲ (Food Web)

ಒಂದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡು ರಚಿಸುವ ಜಾಲವನ್ನು ಆಹಾರ ಜಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆಹಾರ ಜಾಲದ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಒಂದು ಜೀವಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.
• ಒಂದು ಜೀವಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.
• ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹುಲ್ಲು → ಮಿಡತೆ → ಕಪ್ಪೆ → ಹಾವು
ಹುಲ್ಲು → ಇಲಿ → ಹಾವು → ಹದ್ದು
ಹುಲ್ಲು → ಮೊಲ → ಹದ್ದು

ಆಹಾರ ಜಾಲವು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಆಹಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

6. ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳು (Trophic Levels)

ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯು ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟ	ವಿವರಣೆ	ಉದಾಹರಣೆ
ಮೊದಲನೆಯ ಮಟ್ಟ	ಉತ್ಪಾದಕರು	ಹುಲ್ಲು, ಸಸ್ಯಗಳು
ಎರಡನೆಯ ಮಟ್ಟ	ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು	ಮಿಡತೆ, ಜಿಂಕೆ
ಮೂರನೆಯ ಮಟ್ಟ	ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು	ಕಪ್ಪೆ, ಸಣ್ಣ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಟ್ಟ	ತೃತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು	ಹಾವು, ಹದ್ದು (ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ)

ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳ ಕ್ರಮ

ಉತ್ಪಾದಕರು → ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು → ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು → ತೃತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು

ವಿಘಟಕರು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ವಿವಿಧ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳ ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಘಟಿಸುತ್ತವೆ.

7. ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು 10% ನಿಯಮ

ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.

10% ನಿಯಮ (Ten Percent Law)

ಒಂದು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸುಮಾರು 10% ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು 10% ನಿಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉತ್ಪಾದಕರು = 10,000 J
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು = 1,000 J
ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು = 100 J
ತೃತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು = 10 J

ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟ	ಉಳಿದಿರುವ ಶಕ್ತಿ
ಉತ್ಪಾದಕರು	10,000 J
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು	1,000 J
ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು	100 J
ತೃತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು	10 J

ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣ

• ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
• ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಉಷ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಎಲ್ಲಾ ಆಹಾರವೂ ಮುಂದಿನ ಜೀವಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ಆಹಾರದ ಒಂದು ಭಾಗ ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ ಹೊರಹೋಗಬಹುದು.

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ: ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಚಕ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಶಕ್ತಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಚಕ್ರಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿಯ ಪಿರಮಿಡ್ (Pyramid of Energy)

ಪ್ರತಿ ಮೇಲಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಯ ಪಿರಮಿಡ್ ಯಾವಾಗಲೂ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

8. ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ವಿಘಟಕರು (Decomposition)

ಸತ್ತ ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಘಟನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿಘಟಕರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

• ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು.
• ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು.

ವಿಘಟನೆಯ ಮಹತ್ವ

• ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.
• ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಘಟನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು

• ತಾಪಮಾನ.
• ತೇವಾಂಶ.
• ಆಮ್ಲಜನಕದ ಲಭ್ಯತೆ.
• ವಿಘಟಕರ ಚಟುವಟಿಕೆ.

ವಿಘಟಕರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ. ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಚಕ್ರಣಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

9. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು

ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು (Biodegradable Substances)

ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸರಳ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆಗಳು.
• ಎಲೆಗಳು.
• ಕಾಗದ.
• ಆಹಾರದ ಉಳಿಕೆಗಳು.
• ಹತ್ತಿಯ ಬಟ್ಟೆ.

ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು (Non-biodegradable Substances)

ಸಾಮಾನ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್.
• ಗಾಜು.
• ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು.
• ಕೆಲವು ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು.

ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ	ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ
ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ವಿಘಟಿಸಬಹುದು.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.	ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದು.
ಉದಾ: ತರಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ.	ಉದಾ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲ.

ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿದರೆ ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

10. ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ (Biological Magnification)

ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಘಟಿಸಲಾಗದ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ

ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಾಗ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಬಹುದು.

ನೀರು → ಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ → ಸಣ್ಣ ಮೀನು → ದೊಡ್ಡ ಮೀನು → ಮೀನು ತಿನ್ನುವ ಪಕ್ಷಿ

ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು

• ಮೇಲಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
• ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
• ಜೀವಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
• ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು.

ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ DDTಯಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

11. ಓಜೋನ್ ಪದರ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾನಿ

ಓಜೋನ್ (Ozone)

ಮೂರು ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅಣುವನ್ನು ಓಜೋನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ O₃.

ಓಜೋನ್ = O₃

ಓಜೋನ್ ಪದರ ಎಂದರೇನು?

ವಾಯುಮಂಡಲದ ಸಮತಾಪಮಂಡಲದಲ್ಲಿ (Stratosphere) ಇರುವ ಓಜೋನ್ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಓಜೋನ್ ಪದರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಮಹತ್ವ

• ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬರುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ನೇರಳಾತೀತ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ (UV) ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಮಾನವನ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು

ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು (CFCs) ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಸಮತಾಪಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಓಜೋನ್ ಅಣುಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

CFCಗಳ ಮೂಲಗಳು

• ಹಳೆಯ ಶೀತಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಕೆಲವು ರೆಫ್ರಿಜರೆಂಟ್‌ಗಳು.
• ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಏರೋಸಾಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.
• ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಳು.

ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಹಾನಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು

• ಹೆಚ್ಚಿನ UV ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
• ಚರ್ಮದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
• ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ (Cataract) ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
• ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಲ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

1987ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ (Montreal Protocol) ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

12. ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (Waste Management)

ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ವಿಂಗಡಿಸುವುದು, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆ

ತ್ಯಾಜ್ಯದ ವಿಧ	ಉದಾಹರಣೆ	ನಿರ್ವಹಣೆ
ಒದ್ದೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ	ತರಕಾರಿ ಸಿಪ್ಪೆ, ಆಹಾರದ ಉಳಿಕೆ	ಕಂಪೋಸ್ಟ್ ತಯಾರಿಕೆ.
ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ	ಕಾಗದ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಲೋಹ	ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ.
ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ	ಬ್ಯಾಟರಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ	ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಲೇವಾರಿ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ	ಸೂಜಿ, ಸೋಂಕಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಸ್ತುಗಳು	ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ವಹಣೆ.

5R ತತ್ವ

• Refuse: ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ.
• Reduce: ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ.
• Reuse: ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿ.
• Repair: ಹಾಳಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಬಳಸಿ.
• Recycle: ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ.

ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮಗಳು

• ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವುದು.
• ನೀರನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು.
• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವುದು.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ಎಸೆಯದಿರುವುದು.
• ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು.
• ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು.

ಕಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ (Composting): ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಯುಕ್ತ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಧಾನ.

13. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

1. ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು

ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು	ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು
ಜೀವಂತ ಘಟಕಗಳು.	ನಿರ್ಜೀವ ಘಟಕಗಳು.
ಉದಾ: ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ.	ಉದಾ: ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಮಣ್ಣು, ಬೆಳಕು.

2. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲ

ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ	ಆಹಾರ ಜಾಲ
ಒಂದು ಸರಳ ಆಹಾರ ಮಾರ್ಗ.	ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ.
ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.	ಹಲವಾರು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು

ವಿಘಟನೀಯ	ಅವಿಘಟನೀಯ
ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ವಿಘಟಿಸಬಹುದು.	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಉದಾ: ಆಹಾರದ ಉಳಿಕೆ.	ಉದಾ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್.

14. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಪರಿಸರ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಜೀವಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಂತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜೀವ ಅಂಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮೂಹವೇ ಪರಿಸರ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭೌತಿಕ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಂತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾ: ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಜೀವ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾ: ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಉತ್ಪಾದಕರು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಗ್ರಾಹಕರು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವಿಘಟಕರು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ವಿಘಟಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಜೀವಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸರಣಿಯೇ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಆಹಾರ ಜಾಲ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡು ರಚಿಸುವ ಜಾಲವೇ ಆಹಾರ ಜಾಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಯು ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11: 10% ನಿಯಮ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸುಮಾರು 10% ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ 10% ನಿಯಮ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 12: ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆ?

ಉತ್ತರ: ಶಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಾಗುವಾಗ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಜೀವಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಯು ಮರುಚಕ್ರಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 13: ವಿಘಟಕರ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 14: ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 15: ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಗಾಜು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 16: ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಘಟಿಸಲಾಗದ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 17: ಓಜೋನ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವೇನು?

ಉತ್ತರ: O₃.

ಪ್ರಶ್ನೆ 18: ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬರುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ನೇರಳಾತೀತ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 19: ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.

ಉತ್ತರ: ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು (CFCs).

ಪ್ರಶ್ನೆ 20: ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

ಉತ್ತರ: ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 21: ಕಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಕಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್.

ಪ್ರಶ್ನೆ 22: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಏಕೆ?

ಉತ್ತರ: ಪ್ರತಿ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಉಷ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

15. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ	ಉತ್ತರ
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೀವಂತ ಘಟಕಗಳು	ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು
ನಿರ್ಜೀವ ಘಟಕಗಳು	ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು
ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು	ಉತ್ಪಾದಕರು
ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಜೀವಿಗಳು	ಗ್ರಾಹಕರು
ಸತ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ವಿಘಟಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು	ವಿಘಟಕರು
ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕ್ರಮ	ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ
ಹಲವು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ	ಆಹಾರ ಜಾಲ
ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಆಹಾರ ಸ್ಥಾನ	ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟ
ಮುಂದಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ	ಸುಮಾರು 10%
ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು	ಏಕಮುಖ
ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುವಿನ ಉದಾಹರಣೆ	ತರಕಾರಿ ಸಿಪ್ಪೆ
ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುವಿನ ಉದಾಹರಣೆ	ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್
ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ	DDT
ಓಜೋನ್ ಸೂತ್ರ	O₃
ಓಜೋನ್ ಪದರ ಇರುವ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಪದರ	ಸಮತಾಪಮಂಡಲ
ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ವಸ್ತು	CFCs
ಓಜೋನ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದ	ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ

16. ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು?
2. ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.
3. ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.
4. ಉತ್ಪಾದಕರು ಎಂದರೇನು?
5. ವಿಘಟಕರಿಗೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.
6. ಓಜೋನ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವೇನು?
7. 10% ನಿಯಮ ಎಂದರೇನು?
8. ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಎಂದರೇನು?

ಎರಡು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ.
2. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿ.
3. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.
4. ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
5. ವಿಘಟಕರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಮೂರು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
2. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
3. ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
4. ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
5. ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂರು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಐದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
2. ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು 10% ನಿಯಮದ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವರಿಸಿ.
3. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
4. ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಮಹತ್ವ, ಹಾನಿಯ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಭ್ಯಾಸ:

• ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಿರಿ.
• ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ನಾಲ್ಕು ಪೋಷಣಾ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ.
• 10% ನಿಯಮದ ಶಕ್ತಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
• ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆಯ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಉದಾಹರಣೆ ಬರೆಯಿರಿ.
• ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು CFCಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

🌍 ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

• ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಗಿಡವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.
• ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿಸಬೇಕು.
• ಒದ್ದೆ ಮತ್ತು ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು.
• ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕು.

ಸಂದೇಶ: ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಸ್ವಚ್ಛ ಪರಿಸರವೇ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನದ ಆಧಾರ.

MG SCHOOL SCIENCE

ಕಲಿಯಿರಿ • ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ • ಸಾಧಿಸಿ

10ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ – ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು