Kannada Medium | Carbon And It's Compounds | Notes

CLASS 10 SCIENCE KANNADA MEDIUM

ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು

CARBON AND ITS COMPOUNDS

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

📚 ವಿಷಯ ಸೂಚಿ

1. ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಿಚಯ 2. ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 3. ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧ 4. ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರಗಳು 5. ಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿ ರಚನೆ 6. ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು 7. ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ನಾಮಕರಣ 8. ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು 9. ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು 10. ಎಥನಾಲ್ 11. ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ 12. ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳು 13. ಪ್ರಮುಖ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳು 14. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 15. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

1. ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಿಚಯ

ಕಾರ್ಬನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧಾತು ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ವಿವರ	ಮಾಹಿತಿ
ಮೂಲಧಾತು	ಕಾರ್ಬನ್
ಸಂಕೇತ	C
ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ	6
ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ	ಸುಮಾರು 12 u
ವೇಲೆನ್ಸಿ	4
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ	2, 4

ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಉಪಯೋಗಗಳು

• ಇಂಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ.
• ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ.
• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ.
• ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫೈಟ್ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ.
• ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ.

2. ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

1. ಚತುಃಸಂಯೋಜಕತೆ (Tetravalency)

ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಹೊರಕವಚದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳಿವೆ. ಸ್ಥಿರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪಡೆಯಲು ಕಾರ್ಬನ್ ನಾಲ್ಕು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ವೇಲೆನ್ಸಿ ನಾಲ್ಕು ಆಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ = 2, 4

2. ಸರಪಳಿ ರಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Catenation)

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಉದ್ದವಾದ ಸರಪಳಿ, ಕವಲೊಡೆದ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಉಂಗುರದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಗುಣವನ್ನು ಸರಪಳಿ ರಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಚತುಃಸಂಯೋಜಕತೆ ಮತ್ತು ಸರಪಳಿ ರಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ.

3. ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧ (Covalent Bond)

ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸುವ ಬಂಧವನ್ನು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧಗಳ ವಿಧಗಳು

1. ಏಕ ಬಂಧ (Single Bond)

ಒಂದು ಜೋಡಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಂಧ.

H — H

ಉದಾಹರಣೆ: H₂, CH₄.

2. ದ್ವಿಬಂಧ (Double Bond)

ಎರಡು ಜೋಡಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಂಧ.

O = O

ಉದಾಹರಣೆ: O₂, C₂H₄.

3. ತ್ರಿಬಂಧ (Triple Bond)

ಮೂರು ಜೋಡಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಂಧ.

N ≡ N

ಉದಾಹರಣೆ: N₂, C₂H₂.

ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಕರಗುವ ಮತ್ತು ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ಅನೇಕವು ಅನಿಲ ಅಥವಾ ದ್ರವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
• ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಅಂತರಾಣ್ವಿಕ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲಗಳಿರುತ್ತವೆ.

4. ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರಗಳು (Allotropes)

ಒಂದೇ ಮೂಲಧಾತು ವಿಭಿನ್ನ ಭೌತಿಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದನ್ನು ಭಿನ್ನರೂಪತೆ ಅಥವಾ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

1. ವಜ್ರ (Diamond)

• ಅತ್ಯಂತ ಗಡಸು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
• ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣು ನಾಲ್ಕು ಇತರ ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

2. ಗ್ರಾಫೈಟ್ (Graphite)

• ಮೃದು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತು.
• ಪದರಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ.
• ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ನ ಸೀಸ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

3. ಫುಲ್ಲರೀನ್ (Fullerene)

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ರಚನೆಯಾದ ಪಂಜರದಂತಹ ಅಣು ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೂಪಾಂತರ.

ಉದಾಹರಣೆ: C₆₀.

5. ಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿ ರಚನೆ

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಭಿನ್ನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

1. ಸರಳ ಸರಪಳಿ

C — C — C — C

2. ಕವಲೊಡೆದ ಸರಪಳಿ

   C
   |
C — C — C

3. ಉಂಗುರದ ಸರಪಳಿ

C₆H₆ – ಬೆಂಜೀನ್

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳು ಏಕ, ದ್ವಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಬಂಧಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಲ್ಲವು.

6. ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು (Hydrocarbons)

ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚನೆಯಾದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

1. ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು (Saturated Hydrocarbons)

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಏಕಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಲ್ಕೇನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ = CₙH₂ₙ₊₂

ಹೆಸರು	ಸೂತ್ರ
ಮೀಥೇನ್	CH₄
ಈಥೇನ್	C₂H₆
ಪ್ರೋಪೇನ್	C₃H₈
ಬ್ಯೂಟೇನ್	C₄H₁₀
ಪೆಂಟೇನ್	C₅H₁₂

2. ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು (Unsaturated Hydrocarbons)

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವಿಬಂಧ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳು (Alkenes)

ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ದ್ವಿಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ತೆರೆದ ಸರಪಳಿಯ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ = CₙH₂ₙ

ಹೆಸರು	ಸೂತ್ರ
ಈಥೀನ್	C₂H₄
ಪ್ರೋಪೀನ್	C₃H₆
ಬ್ಯೂಟೀನ್	C₄H₈

ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳು (Alkynes)

ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ತ್ರಿಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ತೆರೆದ ಸರಪಳಿಯ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರ = CₙH₂ₙ₋₂

ಹೆಸರು	ಸೂತ್ರ
ಈಥೈನ್	C₂H₂
ಪ್ರೋಪೈನ್	C₃H₄
ಬ್ಯೂಟೈನ್	C₄H₆

7. ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ನಾಮಕರಣ

ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಖ್ಯೆ	ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ
1	ಮೆತ್ (Meth)
2	ಎತ್ (Eth)
3	ಪ್ರೊಪ್ (Prop)
4	ಬ್ಯೂಟ್ (But)
5	ಪೆಂಟ್ (Pent)
6	ಹೆಕ್ಸ್ (Hex)
7	ಹೆಪ್ಟ್ (Hept)
8	ಆಕ್ಟ್ (Oct)
9	ನೋನ್ (Non)
10	ಡೆಕ್ (Dec)

ಪ್ರಮುಖ ಅಂತ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು

ಬಂಧದ ವಿಧ	ಅಂತ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಯ
ಏಕಬಂಧ	-ane
ದ್ವಿಬಂಧ	-ene
ತ್ರಿಬಂಧ	-yne

CH₄ = Methane

C₂H₆ = Ethane

C₂H₄ = Ethene

C₂H₂ = Ethyne

8. ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು (Functional Groups)

ಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿಗೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪರಮಾಣು ಅಥವಾ ಪರಮಾಣುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು	ಸಂಕೇತ	ಉದಾಹರಣೆ
ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್	–Cl, –Br	ಕ್ಲೋರೋಈಥೇನ್
ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್	–OH	ಎಥನಾಲ್
ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್	–CHO	ಎಥನಾಲ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಎಥನಾಲ್ ಅಲ್ಲ; ಎಥನಾಲ್‌ನ ಆಕ್ಸೀಕರಣ ಉತ್ಪನ್ನ ಎಥನಾಲ್?
ಕೀಟೋನ್	>C=O	ಪ್ರೊಪನೋನ್
ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ	–COOH	ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ

ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

CH₃OH – ಮೆಥನಾಲ್

C₂H₅OH – ಎಥನಾಲ್

CH₃COOH – ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ

CH₃CHO – ಎಥನಾಲ್ ಅಲ್ಲ, ಎಥನಾಲ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಎಥನಾಲ್?

ಗಮನಿಸಿ: CH₃CHO ಎಂಬುದು ಎಥನಾಲ್ ಅಲ್ಲ; ಇದರ ಹೆಸರು ಎಥನಾಲ್‌ನ ಆಕ್ಸೀಕರಣದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಎಥನಾಲ್‌ನಲ್ಲ, ಎಥನಾಲ್ ಅಲ್ಲದ ಎಥನಾಲ್? ಸರಿಯಾದ ಹೆಸರು ಎಥನಾಲ್?

9. ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು

1. ದಹನ ಕ್ರಿಯೆ (Combustion)

ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಉರಿದು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ನೀರು ಮತ್ತು ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.

CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O + ಶಾಖ

2. ಆಕ್ಸೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ (Oxidation)

ಆಕ್ಸೀಕರಣಕಾರಕಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸೇರುವ ಕ್ರಿಯೆ.

CH₃CH₂OH + 2[O] → CH₃COOH + H₂O

ಎಥನಾಲ್ ಆಕ್ಸೀಕರಣಗೊಂಡು ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಸಂಕಲನ ಕ್ರಿಯೆ (Addition Reaction)

ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ.

CH₂=CH₂ + H₂ → CH₃–CH₃

ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಪಲ್ಲಾಡಿಯಂ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.

4. ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಕ್ರಿಯೆ (Substitution Reaction)

ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಪರಮಾಣುಗಳು ಸೇರುವ ಕ್ರಿಯೆ.

CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl

ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

10. ಎಥನಾಲ್ (Ethanol)

ಎಥನಾಲ್ ಒಂದು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ C₂H₅OH.

ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಬಣ್ಣರಹಿತ ದ್ರವ.
• ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ.
• ಸುಲಭವಾಗಿ ದಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೋಡಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಎಥನಾಲ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆ

2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂

ಎಥನಾಲ್ ಸೋಡಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸೋಡಿಯಂ ಎಥಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಥನಾಲ್‌ನ ಆಕ್ಸೀಕರಣ

CH₃CH₂OH + 2[O] → CH₃COOH + H₂O

ಉಪಯೋಗಗಳು

• ದ್ರಾವಕವಾಗಿ.
• ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ.
• ಕೆಲವು ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ.
• ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ.

ಎಥನಾಲ್ ಸೇವನೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಬಹುದು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಎಥನಾಲ್ ಸೇವನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

11. ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ (Ethanoic Acid)

ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ CH₃COOH.

ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಬಣ್ಣರಹಿತ ದ್ರವ.
• ವಿನೆಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ.
• ಹುಳಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

1. ಕ್ಷಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ

CH₃COOH + NaOH → CH₃COONa + H₂O

2. ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ

2CH₃COOH + Na₂CO₃ → 2CH₃COONa + H₂O + CO₂

3. ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ (Esterification)

ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಎಥನಾಲ್ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸಿ ಎಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

CH₃COOH + C₂H₅OH → CH₃COOC₂H₅ + H₂O

ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾಂದ್ರ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಎಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಉಪಯೋಗ

ಸುವಾಸನೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

12. ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳು

ಸಾಬೂನು (Soap)

ಉದ್ದವಾದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸರಪಳಿಯಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ ಸೋಡಿಯಂ ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಲವಣಗಳನ್ನು ಸಾಬೂನುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಬೂನಿನ ರಚನೆ

• ಜಲವಿರೋಧಿ ಬಾಲ (Hydrophobic tail) – ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ಜಲಪ್ರಿಯ ತಲೆ (Hydrophilic head) – ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಮೈಕೆಲ್ ರಚನೆ (Micelle)

ಸಾಬೂನಿನ ಅಣುಗಳು ಕೊಳಕು ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯ ಕಣಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಗುಂಪುಗೂಡಿ ಮೈಕೆಲ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಳಕು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಬೂನಿನ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ

1. ಸಾಬೂನಿನ ಜಲವಿರೋಧಿ ಬಾಲವು ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಕೊಳಕಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಜಲಪ್ರಿಯ ತಲೆ ನೀರಿನ ಕಡೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
3. ಮೈಕೆಲ್ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
4. ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಕೊಳಕು ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಸಾಬೂನು	ಮಾರ್ಜಕ
ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳ ಲವಣಗಳು	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಫೋನೇಟ್ ಅಥವಾ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು
ಗಟ್ಟಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ	ಗಟ್ಟಿನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ
ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಲವಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಮಷ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ	ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಹ ಕಲ್ಮಷ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಸಾಬೂನು ಗಟ್ಟಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೊರೆ ನೀಡಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಜಕಗಳು ಗಟ್ಟಿನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

13. ಪ್ರಮುಖ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳು

ಕ್ರಿಯೆ	ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣ
ಮೀಥೇನ್ ದಹನ	CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
ಈಥೇನ್ ದಹನ	2C₂H₆ + 7O₂ → 4CO₂ + 6H₂O
ಈಥೀನ್‌ಗೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೇರ್ಪಡೆ	CH₂=CH₂ + H₂ → CH₃–CH₃
ಮೀಥೇನ್ ಕ್ಲೋರಿನೀಕರಣ	CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl
ಎಥನಾಲ್ + ಸೋಡಿಯಂ	2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂
ಎಥನಾಲ್ ಆಕ್ಸೀಕರಣ	CH₃CH₂OH + 2[O] → CH₃COOH + H₂O
ತಟಸ್ಥೀಕರಣ	CH₃COOH + NaOH → CH₃COONa + H₂O
ಎಸ್ಟರೀಕರಣ	CH₃COOH + C₂H₅OH → CH₃COOC₂H₅ + H₂O

14. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಚತುಃಸಂಯೋಜಕತೆ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುವು ನಾಲ್ಕು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಚತುಃಸಂಯೋಜಕತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಸರಪಳಿ ರಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಬಂಧಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಉದ್ದವಾದ ಅಥವಾ ಕವಲೊಡೆದ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಗುಣವನ್ನು ಸರಪಳಿ ರಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸುವ ಬಂಧವನ್ನು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚನೆಯಾದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಏಕಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವಿಬಂಧ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪರಮಾಣು ಅಥವಾ ಪರಮಾಣುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಎಥನಾಲ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: C₂H₅OH.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ. ಇದರ ಸೂತ್ರ CH₃COOH.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸಿ ಎಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11: ಸಾಬೂನಿನ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ಸಾಬೂನಿನ ಜಲವಿರೋಧಿ ಬಾಲವು ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಳಕನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲಪ್ರಿಯ ತಲೆಯು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಮೈಕೆಲ್ ರಚಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಳಕನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 12: ಸಾಬೂನು ಗಟ್ಟಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ?

ಉತ್ತರ: ಗಟ್ಟಿನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳು ಸಾಬೂನಿನೊಂದಿಗೆ ಕರಗದ ಲವಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನೊರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 13: ಗ್ರಾಫೈಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕವಾಗಿರುವುದೇಕೆ?

ಉತ್ತರ: ಗ್ರಾಫೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಡಿಲೋಕಲೈಸ್ಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ.

15. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ವಿಷಯ	ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ
ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಕೇತ	C
ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ	6
ವೇಲೆನ್ಸಿ	4
ಚತುಃಸಂಯೋಜಕತೆ	ನಾಲ್ಕು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುಣ
ಸರಪಳಿ ರಚನೆ	ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳು ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು
ಆಲ್ಕೇನ್	CₙH₂ₙ₊₂
ಆಲ್ಕೀನ್	CₙH₂ₙ
ಆಲ್ಕೈನ್	CₙH₂ₙ₋₂
ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಗುಂಪು	–OH
ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಗುಂಪು	–CHO
ಕೀಟೋನ್ ಗುಂಪು	>C=O
ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ	–COOH
ಎಥನಾಲ್	C₂H₅OH
ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ	CH₃COOH

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
2. ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿ ಬಂಧ ಎಂದರೇನು? ಅದರ ವಿಧಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
3. ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫೈಟ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
4. ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿ.
5. ಆಲ್ಕೇನ್, ಆಲ್ಕೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
6. ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು ಎಂದರೇನು? ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಿ.
7. ಎಥನಾಲ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
8. ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
9. ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
10. ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
11. ಸಾಬೂನಿನ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

MG SCHOOL SCIENCE

ವಿಜ್ಞಾನ ಕಲಿಯೋಣ – ಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಸೋಣ

10ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ | ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು