Kannada Medium | Electricity | Notes

 

CLASS 10 SCIENCE KANNADA MEDIUM

ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ

ELECTRICITY

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

📚 ವಿಷಯ ಸೂಚಿ

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ 2. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವಾಂತರ 3. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ 4. ಓಮ್ ನಿಯಮ 5. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧ 6. ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು 7. ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ 8. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಣ ಪರಿಣಾಮ 9. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ 10. ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳು 11. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 12. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು 13. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ (Electric Current)

ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶಗಳ ಹರಿವಿನ ದರವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

I = Q / t

ಸಂಕೇತ	ಅರ್ಥ
I	ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ
Q	ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶ
t	ಸಮಯ

ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ SI ಏಕಮಾನ

ಆಂಪಿಯರ್ (Ampere – A).

1 A = 1 C / 1 s

ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೂಲಂ ಆವೇಶವು ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ಹರಿದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಒಂದು ಆಂಪಿಯರ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಧನ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಿಂದ ಋಣ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಲೋಹದ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನೆನಪಿಡಿ: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಆಮ್ಮೀಟರ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

2. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವಾಂತರ (Potential Difference)

ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಿಂದುವಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆವೇಶದ ಅನುಪಾತವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವಾಂತರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

V = W / Q

ಸಂಕೇತ	ಅರ್ಥ
V	ವಿಭವಾಂತರ
W	ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ
Q	ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶ

SI ಏಕಮಾನ

ವೋಲ್ಟ್ (Volt – V).

1 V = 1 J / 1 C

ವಿಭವಾಂತರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಧನ

ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ ಮೂಲಕ ವಿಭವಾಂತರವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.

3. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ (Electric Circuit)

ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಹರಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಮುಚ್ಚಿದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು

• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿ.
• ಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿಗಳು.
• ಸ್ವಿಚ್.
• ಬಲ್ಬ್.
• ಪ್ರತಿರೋಧಕ.
• ಆಮ್ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್.

ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು

ಮಂಡಲ	ವಿವರಣೆ
ಮುಚ್ಚಿದ ಮಂಡಲ	ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ತೆರೆದ ಮಂಡಲ	ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾಧನಗಳ ಸಂಪರ್ಕ

ಬ್ಯಾಟರಿ → ಸ್ವಿಚ್ → ಆಮ್ಮೀಟರ್ → ಪ್ರತಿರೋಧಕ → ಬ್ಯಾಟರಿ

ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಮ್ಮೀಟರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಓಮ್ ನಿಯಮ (Ohm's Law)

ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಭೌತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ ವಾಹಕದ ಎರಡು ತುದಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವಾಂತರವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ನೇರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

V ∝ I

V = IR

ಸಂಕೇತ	ಅರ್ಥ	ಏಕಮಾನ
V	ವಿಭವಾಂತರ	ವೋಲ್ಟ್
I	ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ	ಆಂಪಿಯರ್
R	ಪ್ರತಿರೋಧ	ಓಮ್

ಓಮ್ ನಿಯಮದ ಗ್ರಾಫ್

ವಿಭವಾಂತರ (V)

│       /
│     /
│   /
│  /
│/________________ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ (I)

ನೇರ ರೇಖೆಯು V ಮತ್ತು I ನಡುವಿನ ನೇರ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: V/I ಅನುಪಾತವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿರಾಂಕವೇ ಪ್ರತಿರೋಧ R.

5. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧ (Resistance)

ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವಿಗೆ ವಾಹಕವು ಒಡ್ಡುವ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

R = V / I

SI ಏಕಮಾನ

ಓಮ್ (Ohm – Ω).

ಒಂದು ಓಮ್ ಎಂದರೇನು?

ಒಂದು ವೋಲ್ಟ್ ವಿಭವಾಂತರವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಒಂದು ಆಂಪಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಸುವ ವಾಹಕದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಒಂದು ಓಮ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

1 Ω = 1 V / 1 A

ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮಹತ್ವ

• ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

6. ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು

ವಾಹಕದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

1. ವಾಹಕದ ಉದ್ದ (Length)

ವಾಹಕದ ಉದ್ದ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

R ∝ L

2. ಅಡ್ಡಕೊಯ್ತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (Area)

ವಾಹಕದ ಅಡ್ಡಕೊಯ್ತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

R ∝ 1/A

3. ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವ

ವಿಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

4. ತಾಪಮಾನ

ಲೋಹೀಯ ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸೂತ್ರ

R = ρL / A

ಸಂಕೇತ	ಅರ್ಥ
R	ಪ್ರತಿರೋಧ
ρ	ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ
L	ವಾಹಕದ ಉದ್ದ
A	ಅಡ್ಡಕೊಯ್ತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ

ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ (Resistivity)

ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯು ಅದರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

SI ಏಕಮಾನ = Ω m

7. ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ

1. ಸರಣಿ ಸಂಯೋಜನೆ (Series Combination)

ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಸರಣಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

R₁ ─── R₂ ─── R₃

ಒಂದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಸರಣಿ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
• ಒಟ್ಟು ವಿಭವಾಂತರವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭವಾಂತರಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಒಟ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

R = R₁ + R₂ + R₃

2. ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆ (Parallel Combination)

ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳ ಎರಡು ತುದಿಗಳು ಒಂದೇ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

     ┌── R₁ ──┐
────┤── R₂ ──├────
     └── R₃ ──┘

ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿರೋಧಕದ ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ವಿಭವಾಂತರ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಮೊತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಸಮಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.

1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + 1/R₃

ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಸರಣಿ	ಸಮಾಂತರ
ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆ.	ಹಲವು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಒಂದೇ.	ವಿಭವಾಂತರ ಒಂದೇ.
ಒಟ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.	ಒಟ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಸಾಧನ ಹಾಳಾದರೆ ಮಂಡಲ ಮುರಿಯಬಹುದು.	ಒಂದು ಶಾಖೆ ಹಾಳಾದರೂ ಇತರ ಶಾಖೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು.

8. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಣ ಪರಿಣಾಮ

ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಶಾಖ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಣ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜೌಲ್ನ ಉಷ್ಣ ನಿಯಮ (Joule's Law of Heating)

H = I²Rt

ಸಂಕೇತ	ಅರ್ಥ
H	ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಶಾಖ
I	ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ
R	ಪ್ರತಿರೋಧ
t	ಸಮಯ

ಉಪಯೋಗಗಳು

• ವಿದ್ಯುತ್ ಇಸ್ತ್ರಿ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಹೀಟರ್.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಟಲ್.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಟೋಸ್ಟರ್.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್‌ನ ತಂತಿ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಫ್ಯೂಸ್

ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕರಗಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನವನ್ನು ಫ್ಯೂಸ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಫ್ಯೂಸ್ ಅನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೀವಂತ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ (Live wire) ಸರಣಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.

9. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ

ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Electric Power)

ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯ ದರವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

P = W / t

P = VI

ಇತರ ಸೂತ್ರಗಳು

P = I²R

P = V²/R

SI ಏಕಮಾನ

ವ್ಯಾಟ್ (Watt – W).

1 kW = 1000 W

ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ (Electrical Energy)

ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣವು ಬಳಸುವ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.

E = P × t

ವಾಣಿಜ್ಯ ಏಕಮಾನ

ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆ (kWh).

1 kWh = 3.6 × 10⁶ J

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಒಂದು ಯೂನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆ (1 kWh).

10. ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳು

ಭೌತಿಕ ರಾಶಿ	SI ಏಕಮಾನ	ಸಂಕೇತ
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ	ಆಂಪಿಯರ್	A
ವಿಭವಾಂತರ	ವೋಲ್ಟ್	V
ಪ್ರತಿರೋಧ	ಓಮ್	Ω
ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶ	ಕೂಲಂ	C
ಸಮಯ	ಸೆಕೆಂಡ್	s
ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	ವ್ಯಾಟ್	W
ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ	ಜೌಲ್	J
ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ	ಓಮ್ ಮೀಟರ್	Ω m

11. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ಉದಾಹರಣೆ 1: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿರಿ

ಒಂದು ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ 10 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 20 ಕೂಲಂ ಆವೇಶ ಹರಿದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಷ್ಟು?

ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು:
Q = 20 C
t = 10 s

ಸೂತ್ರ:
I = Q/t

ಪರಿಹಾರ:
I = 20/10
I = 2 A

ಉತ್ತರ: 2 ಆಂಪಿಯರ್.

ಉದಾಹರಣೆ 2: ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿರಿ

ಒಂದು ವಾಹಕದ ತುದಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವಾಂತರ 12 V ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ 2 A ಆಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಷ್ಟು?

V = 12 V
I = 2 A
R = V/I
R = 12/2 = 6 Ω

ಉತ್ತರ: 6 ಓಮ್.

ಉದಾಹರಣೆ 3: ಓಮ್ ನಿಯಮ ಬಳಸಿ ಪ್ರವಾಹ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿರಿ

5 Ω ಪ್ರತಿರೋಧಕದ ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ 10 V ವಿಭವಾಂತರವಿದ್ದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಎಷ್ಟು?

R = 5 Ω
V = 10 V
I = V/R
I = 10/5 = 2 A

ಉತ್ತರ: 2 ಆಂಪಿಯರ್.

ಉದಾಹರಣೆ 4: ಸರಣಿ ಪ್ರತಿರೋಧ

2 Ω, 3 Ω ಮತ್ತು 5 Ω ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಸಮಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಷ್ಟು?

R = R₁ + R₂ + R₃
R = 2 + 3 + 5
R = 10 Ω

ಉತ್ತರ: 10 ಓಮ್.

ಉದಾಹರಣೆ 5: ಸಮಾಂತರ ಪ್ರತಿರೋಧ

6 Ω ಮತ್ತು 3 Ω ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಸಮಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಷ್ಟು?

1/R = 1/6 + 1/3
1/R = 1/6 + 2/6
1/R = 3/6 = 1/2
R = 2 Ω

ಉತ್ತರ: 2 ಓಮ್.

ಉದಾಹರಣೆ 6: ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

ಒಂದು ಉಪಕರಣವು 220 V ವಿಭವಾಂತರದಲ್ಲಿ 2 A ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟು?

P = VI
P = 220 × 2
P = 440 W

ಉತ್ತರ: 440 ವ್ಯಾಟ್.

ಉದಾಹರಣೆ 7: ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ

1000 W ಉಪಕರಣವನ್ನು 2 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬಳಸಿದರೆ ಬಳಕೆಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟು?

P = 1000 W = 1 kW
t = 2 h
E = P × t
E = 1 × 2 = 2 kWh

ಉತ್ತರ: 2 ಯೂನಿಟ್.

12. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶಗಳ ಹರಿವಿನ ದರವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ SI ಏಕಮಾನ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ: ಆಂಪಿಯರ್ (A).

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವಾಂತರ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಆವೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಿಂದುವಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆವೇಶದ ಅನುಪಾತವೇ ವಿಭವಾಂತರ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಓಮ್ ನಿಯಮವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ತಾಪಮಾನ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ ವಾಹಕದ ಎರಡು ತುದಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವಾಂತರವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ನೇರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವಿಗೆ ವಾಹಕವು ಒಡ್ಡುವ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

ಉತ್ತರ: ವಾಹಕದ ಉದ್ದ, ಅಡ್ಡಕೊಯ್ತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಆಮ್ಮೀಟರ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ಆಮ್ಮೀಟರ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಉತ್ತರ: ವೋಲ್ಟ್ ಮೀಟರ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಜೌಲ್ನ ಉಷ್ಣ ನಿಯಮವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಾಖವು ಪ್ರವಾಹದ ವರ್ಗ, ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಗುಣಲಬ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.

H = I²Rt

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಒಂದು ಯೂನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಒಂದು ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆ (1 kWh) ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಯೂನಿಟ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11: ಸರಣಿ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸಮಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸೂತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ:

R = R₁ + R₂ + R₃

ಪ್ರಶ್ನೆ 12: ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸಮಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸೂತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ.

ಉತ್ತರ:

1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + 1/R₃

ಪ್ರಶ್ನೆ 13: ಫ್ಯೂಸ್ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ಅತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿದಾಗ ಕರಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನವೇ ಫ್ಯೂಸ್.

ಪ್ರಶ್ನೆ 14: ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದರೇನು?

ಉತ್ತರ: ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯ ದರವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

13. ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವರ್ತನೆ

ವಿಷಯ	ಸೂತ್ರ / ಏಕಮಾನ
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ	I = Q/t
ವಿಭವಾಂತರ	V = W/Q
ಓಮ್ ನಿಯಮ	V = IR
ಪ್ರತಿರೋಧ	R = V/I
ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ	R = ρL/A
ಸರಣಿ ಸಂಯೋಜನೆ	R = R₁ + R₂ + R₃
ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆ	1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + 1/R₃
ಜೌಲ್ನ ಉಷ್ಣ ನಿಯಮ	H = I²Rt
ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	P = VI
ಇತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳು	P = I²R, P = V²/R
ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ	E = Pt
ಒಂದು ಯೂನಿಟ್	1 kWh = 3.6 × 10⁶ J

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದರೇನು? ಅದರ SI ಏಕಮಾನ ತಿಳಿಸಿ.
2. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವಾಂತರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
3. ಓಮ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವರಿಸಿ.
4. ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
5. ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.
6. ಜೌಲ್ನ ಉಷ್ಣ ನಿಯಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
7. ವಿದ್ಯುತ್ ಫ್ಯೂಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
8. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿ.
9. ಒಂದು ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆ ಎಂದರೇನು?
10. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ, ವಿಭವಾಂತರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಬರೆಯಿರಿ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಲಹೆ: ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಗಳು, ಅವುಗಳ SI ಏಕಮಾನಗಳು, ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊಡಿ.

MG SCHOOL SCIENCE

ವಿಜ್ಞಾನ ಕಲಿಯೋಣ – ಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಸೋಣ

10ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ | ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು